Blog

Ένας πιστοποιημένος μεταφραστής μπορεί να σας σώσει από ντροπιαστικά λάθη στο μάρκετινγκ

lost-in-translation-cultural-awareness-and-ad-fails-4-638

Ψάχνετε για μεταφραστή που να μπορεί να μεταφέρει το νόημα των γραπτών σας σε μία άλλη γλώσσα χωρίς να βρίσκετε διάσπαρτα ένα σωρό λάθη που αποδεικνύουν ότι ο πιο πιστός του συνεργάτης ήταν η αυτόματη μετάφραση; Η ένδειξη Chartered Linguist (Chartered Institute of Linguists) μετά το όνομα του μεταφραστή, μπορούν να αποτελέσουν απόδειξη των ικανοτήτων του.
Όπως κάθε επαγγελματική ένωση που σέβεται τον εαυτό της, τα Ινστιτούτο Γλωσσολόγων του Λονδίνου διαθέτει κώδικα δεοντολογίας και προδιαγραφές ποιότητας που θέτουν συγκεκριμένα στάνταρ απόδοσης και βοηθούν τα μέλη της να ξεχωρίσουν από το πλήθος. Χωρίς συγκεκριμένες προδιαγραφές, μπορεί να πάθετε ότι και η Coors, όταν το σλόγκαν της Turn it loose (Χαλάρωσε) μεταφράστηκε στα ισπανικά ως «Υπόφερε από διάρροια»!
Οι προδιαγραφές αυτές καλύπτουν μεταξύ άλλων ζητήματα όπως η ηθική κι επαγγελματική συμπεριφορά απέναντι σε πελάτες, μεταφραστές και διερμηνείς, λοιπούς εξωτερικούς συνεργάτες και ανταγωνιστές· εμπιστευτικότητα – κάτι ιδιαίτερα σημαντικό σε αυτήν την εποχή των χαλαρών κανόνων ασφαλείας· συμμόρφωση σε ποιότητας· διαχείριση ποιότητας, συμπεριλαμβανομένου ελέγχου κι επιμέλειας του μεταφράσματος.
Η επιλογή του κατάλληλου μεταφραστή για τις ανάγκες του εκάστοτε έργου είναι απαραίτητη. Η ευχέρεια σε μια γλώσσα δεν αποτελεί εγγύηση της ικανότητας ενός ανθρώπου να παράγει σωστή μετάφραση. Δεν αρκεί το να μιλάει ο μεταφραστής τη γλώσσα· πρέπει να είναι ικανός να μιλήσει και στη συγκεκριμένη διάλεκτο.
Επιπλέον, ένας επιδέξιος μεταφραστής πρέπει να γνωρίζει κάθε γνωστικό αντικείμενο που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα – ιδιαίτερα αν αυτό έχει περίπλοκο επιστημονικό ή νομικό περιεχόμενο – και να σέβεται τον πολιτισμό του κοινού-στόχος.
Η Gerber, για παράδειγμα, λάνσαρε τις βρεφικές τροφές της στην Αφρική με την εικόνα ενός όμορφου μωρού πάνω στη συσκευασία, όπως ακριβώς και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δυστυχώς όμως, στην Αφρική πολλοί άνθρωποι δεν ξέρουν να διαβάζουν αγγλικά και οι ετικέτες δείχνουν τι περιέχει η συσκευασία…
Αυτού του είδους οι καταστάσεις πρέπει να αποφύγει ο μεταφραστής. Δεν φτάνει να πείσετε τον πελάτη ότι η μετάφραση του είναι πιστή στο πρωτότυπο. Μερικές φορές δεν πρέπει να είναι πιστή.
Προσοχή, λοιπόν, στα σλόγκαν που ‘χαλάνε’ καθοδόν προς μιαν άλλη χώρα, όπως το «θα γλείφετε τα δάχτυλά σας» της KFC που μεταφράστηκε στα Κινεζικά «φάτε τα δάχτυλά σας»!!!
lost-in-translation-cultural-awareness-and-ad-fails-4-638

Η Ψευδαίσθηση της Γνώσης: Πώς το Διαδίκτυο οδηγεί σε υπερεκτίμηση της γνώσης που κατέχουμε

151208132147_1_900x600

Η αναζήτηση πληροφοριών στο Διαδίκτυο δημιουργεί μία ψευδαίσθηση και κατά συνέπεια οι εξωτερικά προσβάσιμες πληροφορίες συγχέονται με τη γνώση που έχουμε κατακτήσει. Ο ανθρώπινος νους αντιμετωπίζει το Διαδίκτυο ως έναν συνεργάτη υπερδραστικής μνήμης που διευρύνει το γνωστικό πεδίο στο οποίο έχουμε πρόσβαση. Αποτελέσματα πειραμάτων κατέδειξαν ότι η αναζήτηση στο Διαδίκτυο μπορεί να προκαλέσει συστηματική ανικανότητα να αναγνωρίσουμε τον βαθμό που στηριζόμαστε στην εξωτερική γνώση (που δεν κατέχουμε πραγματικά). Δεν θυμόμαστε επακριβώς την αρχική πηγή της εσωτερικής μας μνήμης (Johnson, Hashtroudi, & Lindsay, 1993). Κατά την αναζήτηση στο Διαδίκτυο, αποδίδουμε εσφαλμένα στο γνωστικό μας πεδίο την πηγή των απαντήσεων που βρίσκουμε, επειδή νομίζουμε ότι η απάντηση ήταν αποθηκευμένη στο μυαλό μας και όχι στο Διαδίκτυο. Δεν αντιλαμβανόμαστε την έκταση της εξάρτησης μας από το σύστημα υπερδραστικής μνήμης που μας παρέχει την πρόσβαση στην επεξηγηματική γνώση.

Πριν το Διαδίκτυο, δεν υπήρχε κάποια πανόμοια μαζική, εξωτερική βάση δεδομένων. Βασιζόμασταν σε λιγότερο άμεσες και προσβάσιμες πηγές εξωτερικής γνώσης, όπως τα βιβλία. Σε αντίθεση με άλλες πηγές και γνωστικά εργαλεία πρόσβασης σε πληροφορίες, το Διαδίκτυο είναι σχεδόν διαρκώς προσβάσιμο, μπορεί να διερευνηθεί αποτελεσματικά και παρέχει άμεση ανατροφοδότηση. Για τους λόγους αυτούς, το Διαδίκτυο μπορεί ακόμα πιο εύκολα να ενσωματωθεί στον ανθρώπινο νου σε σύγκριση με άλλες εξωτερικές πηγές γνώσης και ίσως ακόμα περισσότερο από άλλους ανθρώπους-συνεργάτες υπερδραστικής μνήμης, προωθώντας πολύ περισσότερο την αυταπάτη της γνώσης.
Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν παρόμοιες αυταπάτες και σε χρήστες οι οποίοι αναζητούν εμπεριστατωμένες πληροφορίες στο Διαδίκτυο (Ward, 2013b). Μετά τη χρήση του Google για τη λήψη απαντήσεων, θεωρούμε ότι βρήκαμε τις απαντήσεις αυτές από μόνοι μας. Αυξάνεται η «γνωστική αυτοεκτίμηση» μας, δηλ. το μέτρο εμπιστοσύνης στην ικανότητα μας να σκαφτόμαστε και να θυμόμαστε πληροφορίες. Έτσι, συχνά τείνουμε να πιστεύουμε ότι θα έχουμε υψηλότερη απόδοση σε μεταγενέστερη «αναπαραγωγή» αυτών των πληροφοριών, χωρίς πρόσβαση στο Διαδίκτυο.

Η σύγχυση της προσβάσιμης με την προσωπική γνώση μπορεί να μας δώσει την προσαρμοστική αυτοπεποίθηση ότι κατέχουμε τη γνώση-πληροφορία. Το Διαδίκτυο μπορεί να επιδεινώσει αυτή την εσφαλμένη αντίληψη εμποδίζοντας μας να αναγνωρίσουμε τα όρια της κεκτημένης γνώσης. Ακόμη, αποδείχθηκε ότι η συχνή αναζήτηση επίσης επηρεάζει την αντίληψη της γνώσης. Στην πολιτική ψυχολογία, για παράδειγμα, όπου το προσωπικό συμφέρον θεωρείται ότι καθορίζει τις πολιτικές και οικονομικές επιλογές, όταν οι συμμετέχοντες χαρακτηρίζονται από έντονη ιδιοτέλεια, τότε η επίδραση είναι ακόμη ισχυρότερη. Στην περίπτωση του Διαδικτύου, και η συχνή χρήση αλλά και η στοχευμένη διαδικτυακή αναζήτηση αυξάνει την εκτίμηση της γνώσης.

Σαφώς υπάρχουν οφέλη από τις ελεύθερα προσβάσιμες πληροφορίες στο Διαδίκτυο. Ωστόσο, το κόστος ίσως να αφορά στη στρατηγική πρόσβασης σε αυτές τις πληροφορίες. Η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην προσωπική και διαπροσωπική γνώση γίνεται ολοένα και πιο θολή (Clark & Chalmers, 1998). Καθώς η τεχνολογία καθιστά τις πληροφορίες όλο και πιο εύκολα διαθέσιμες και προσβάσιμες μέσω των μηχανών αναζήτησης, η ικανότητα μας να αξιολογούμε την κεκτημένη γνώση (εκτός Διαδικτύου) μειώνεται όλο και περισσότερο. Θεωρώντας εσφαλμένα ότι κατέχουμε την εξωτερική γνώση, μπορεί άθελά μας να υπερβάλλουμε σχετικά με το πόση πνευματική εργασία μπορούμε να κάνουμε πραγματικά βασισμένοι στις δικές μας δυνάμεις.

ΔΕΚΑ ΕΝΤΟΛΕΣ… ΠΡΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΕΣ

10-rules-1024x1024

1. Μη δεχτείς δουλειά που ξέρεις ότι είναι έξω από τις δυνατότητές σου.
Είναι απολύτως θεμιτό κι επαγγελματικό να απορρίψεις μια εξαιρετικά απαιτητική και πιεστική δουλειά αν δεν έχεις καμία εμπειρία στον τομέα αυτό. Μπορείς πάντα να αναλάβεις κάποια άλλη δουλειά στην οποία μπορείς να ανταπεξέλθεις. Κάτι τέτοιο σημαίνει ότι ξέρεις τους περιορισμούς σου κι αυτό είναι καλό. Αν ωστόσο για κάποιο λόγο δεν μπορείς να την αποφύγεις, βρες έναν επαγγελματία επιμελητή για τη μετάφραση σου – κάποιον με πραγματική εμπειρία και όχι απλώς με «φουσκωμένο» βιογραφικό. Αυτό που θα μάθεις από έναν καλό επιμελητή μακροπρόθεσμα αξίζει πολύ περισσότερο από το ποσό που θα σου κοστίσει ένας τέτοιος επιμελητής.

2. Μη δεχτείς δουλειές όταν είναι αδύνατον να τηρήσεις τις προθεσμίες.
Τόλμησε να διαπραγματευτείς το χρονικό περιθώριο παράδοσης! Μπορείς για παράδειγμα να χρεώσεις υψηλότερη τιμή για τις δουλειές με εξαιρετικά αυστηρές κι επείγουσες προθεσμίες. Συχνά θα διαπιστώσεις ότι η δουλειά δεν αποδεικνύεται και τόσο επείγουσα τελικά. Εκτός αυτού, η ποιότητα της δουλειάς σου μπορεί να είναι κακή υπό την πίεση μιας αδικαιολόγητης προθεσμίας, κάτι που τελικά μόνο κακό σου κάνει.

3. Μη δεχτείς δουλειά χωρίς να δεις πρώτα το κείμενο.
Αυτό που κάποιος μπορεί χαρακτηρίσει ως οικονομικό κείμενο μπορεί τελικά να αποδειχθεί ιατρικό. Μου έτυχε να μου ζητήσουν μετάφραση από τα Ισπανικά και τελικά το κείμενο ήταν Πορτογαλικό! Μπορεί κάποιος να πει ότι το κείμενο είναι 1500 λέξεις, αλλά τελικά να είναι 1500 δυσανάγνωστες κι εφιαλτικές λέξεις! Είναι πάντα καλύτερο να δεις το κείμενο πριν το αναλάβεις.

4. Μη δεχτείς δουλειά χωρίς να ξέρεις ποιος είναι ο πελάτης.
Ελέγξτε το πρόσωπο ή την επιχείρηση που σου προσφέρει τη δουλειά. Κράτησε πλήρη στοιχεία επαφών, και όχι μόνο το e-mail. Ζήτα έγγραφη ανάθεσης πριν αρχίσεις. Έτσι θα μπορέσεις να προστατευθείς από τυχόν δυσάρεστες εκπλήξεις.

5. Μη διστάσεις να κάνεις ερωτήσεις.
Αν έχεις ψάξει εξονυχιστικά έναν όρο αλλά χωρίς αποτέλεσμα, ενημέρωσε τον πελάτη. Είναι πολύ χειρότερο να «μαντέψεις» έναν όρο ελπίζοντας ότι κανείς δεν θα το πάρει είδηση. Παραδέξου ευθέως ότι δεν τα ξέρεις όλα και παρά τις προσπάθειες σου δεν κατάφερες να βρεις ον σωστό όρο. Οι περισσότερες μεταφράσεις περιέχουν τουλάχιστον ένα ασαφές σημείο. Ένα σημαντικό να μην κάνεις υποθέσεις για το τι εννοούσε ο πελάτης, αλλά να προσδιορίσεις τις ασάφειες και να τις επιλύσεις μαζί με τον πελάτη. Ένα συνηθισμένο λάθος κάθε αρχάριου μεταφραστή είναι να προσπαθεί να φανεί «καλός» και να μην κάνει ερωτήσεις.

6. Μην πουλάς εξευτελιστικά φθηνά.
Χρέωσε αυτό που αισθάνεσαι ότι αξίζεις. Οι τιμές ποικίλλουν ανάλογα με τη χώρα, τον συνδυασμό γλωσσών και το είδος της μετάφρασης. Λάβε υπόψη σου όλους αυτούς τους παράγοντες για τον καθορισμό μιας δίκαιης τιμής για τις υπηρεσίες σου. Αν θέλεις να αρχίσεις με χαμηλές τιμές, αύξανε τες βαθμιαία καθώς αποκτάς εμπειρία. Υπογραμμίστε την εμπειρία σου.

7. Μην αρχίσεις τη δουλειά αν πριν δεν έχεις συμφωνήσει την τιμή.
Σε κανέναν δεν αρέσουν οι εκπλήξεις όσον αφορά στα οικονομικά, αποσαφήνισε το κόστος. Μπορείς να χρεώσεις διαφορετικές τιμές για διαφορετικές δουλειές ή μερικές διαφορετικές τιμές για την ίδια δουλειά (π.χ. ανά λέξη για τη μετάφραση συν ωριαίο κόστος για τη μορφοποίηση). Μπορείς να αυξήσεις τη χρέωση για εργασία το Σαββατοκύριακο. Τέλος, σιγουρέψου ότι γνωρίζεις καλά το πρόγραμμα στο οποίο θα πρέπει να δουλέψεις.

8. Σκέψου τι γράφεις σε ένα e-mail πριν το στείλεις.
Δεν ξέρεις ποτέ ποιος διαβάζει την προσφορά σου – τα μηνύματά σου θα μπορούσαν ενδεχομένως να καταλήξουν π.χ. στα χέρια του πελάτη, επομένως θα πρέπει πάντα να είναι επαγγελματικά.

9. Κράτα αρχεία με τις δουλειές σου για τουλάχιστον 12 μήνες.
Είναι καλή επαγγελματική πρακτική να τηρούνται πλήρη κι ενημερωμένα αρχεία με όλες τις εργασίες ανά πελάτη, τομέα ή γλώσσα εργασίας.

10. Διάβασε πολύ προσεκτικά κάθε όρο πριν υπογράψεις τη σύμβαση.

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ

Πολλοί πιστεύουν ότι η μετάφραση είναι εύκολη υπόθεση και το μόνο που χρειάζεται είναι να αλλάξεις τις λέξεις από τη μία γλώσσα στην άλλη. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν είναι αλήθεια αφού το αποτέλεσμα δεν θα βγάζει κανένα νόημα. Η μετάφραση είναι μια περίπλοκη διαδικασία, όπου πολλοί παράγοντες παίζουν τον δικό τους ρόλο. Πέρα από τις γενικές συμβουλές που μπορεί να σου δώσει κάποιος, κάθε μεταφραστής ακολουθεί τις δικές του αξιόπιστες και δοκιμασμένες μεθόδους και τεχνικές, τις οποίες και διαμορφώνει συν τω χρόνο.

Στην γραπτή μετάφραση δεν χρειάζεται άμεση ανταπόκριση – μπορείς να σκεφτείς και να επιλέξεις το καλύτερο – κατά τη γνώμη σου – ισοδύναμο, να χρησιμοποιήσεις λεξικά, να συμβουλευτείς κάποιον ειδικό, κτλ. Έχεις χρόνο να αποδώσεις το νόημα της αρχικής γλώσσας. Επίσης, θα πρέπει να χρησιμοποιείς τη γλώσσα με ακρίβεια και να δώσεις το ανάλογο βάρος στα υφολογικά χαρακτηριστικά.

Οι πιο σημαντικές συμβουλές, λοιπόν, είναι οι εξής:

  • Μετέφρασε το νόημα και όχι τις λέξεις.
  • Βασίσου στο μυαλό και την αντίληψη σου όταν έχεις να κάνεις με ένα δύσκολο κείμενο.
  • Ανάθεσε σε κάποιον άλλον την επιμέλεια της μετάφρασης σου.
  • Μην αναλαμβάνεις εργασίες που δεν μπορείς να ολοκληρώσεις σωστά.
  • Χρειάζεται χρόνος για να γίνεις έμπειρος μεταφραστής – μην το ξεχνάς!
  • Η χροιά της γλώσσας είναι εξαιρετικά σημαντική όταν μιλάμε για επαγγελματική μετάφραση.
  • Η καλή μετάφραση θέλει χρόνο.
  • Διατήρησε το αρχικό ύφος του συγγραφές είτε χρησιμοποιεί χιουμοριστική, πομπώδη, απλή ή επιστημονική γλώσσα.

ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ορισμένα μεταφραστικά γραφεία ζητούν δείγμα μετάφρασης πριν εντάξουν έναν επαγγελματία στους εν δυνάμει μελλοντικούς συνεργάτες τους.

Πολλοί μεταφραστές αρνούνται για διάφορους λόγους να παρέχουν δοκιμαστική μετάφραση δωρεάν. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε ναυάγιο μια συνεργασία πριν ακόμη αρχίσει. Άλλωστε, πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες (ιδίως όταν το όνομα τους δεν έχει συνδεθεί ακόμη με την εμπειρία τους) παρέχουν δωρεάν «δείγμα» των ικανοτήτων τους – οι δικηγόροι για παράδειγμα παρέχουν δωρεάν συμβουλές.

Όσον αφορά στο επιχείρημα ότι κάποιο μεταφραστικό γραφείο θα μπορούσε να «ενώσει» τα επιμέρους δείγματα και να έχει μια «ολοκληρωμένη» μετάφραση δωρεάν, είναι μάλλον ανυπόστατο. Άλλωστε ένα τέτοιο γραφείο δεν θα συνέχιζε τη λειτουργία για πολύ.

Αν αποφασίσεις, λοιπόν, να κάνεις το τεστ που σου ζητούν, θα πρέπει να λάβεις υπόψη σου τα εξής:

  1. Η έκταση του κειμένου θα πρέπει να βρίσκεται σε λογικά πλαίσια (max 300 λέξεις).
  2. Διάβασε το προσεκτικά και ακολούθησε τυχόν οδηγίες που συνοδεύουν το κείμενο. Αν δεν μπορείς να ακολουθήσεις τις οδηγίες στο δοκιμαστικό, τότε δεν θα μπορέσεις να το κάνεις ούτε σε πραγματικές συνθήκες εργασίας.
  3. Αν αποφασίσεις να κάνεις το τεστ, βάλε τα δυνατά σου και αντιμετώπισε το σαν πραγματική μεταφραστική δουλειά.
  4. Μην αφήσεις εναλλακτικές: δεν θα το έκανες ποτέ σε πραγματικές συνθήκες, άρα δεν θα το κάνεις ούτε στο δοκιμαστικό.
  5. Μην προσθέσεις σημειώσεις του μεταφραστή, εκτός αν ζητούν κάτι τέτοιο οι οδηγίες.
  6. Μην αναθέσεις τη μετάφραση του δοκιμαστικού σε κάποιον άλλον: σύντομα θα αποκαλυφθεί με την πρώτη σου ανάθεση – που θα είναι και η τελευταία!

 

Και τέλος…

  1. Μην ρίξετε το κείμενο της δοκιμαστικής μετάφρασης στον… αυτόματο μεταφραστή (και όμως συνέβη: έλαβα κάποτε ένα δείγμα το οποίο ήταν χειρότερο από άθλιο και σκέφτηκα ότι ούτε αυτόματος δεν θα το έκανε τόσο χάλια. Έτσι το έριξα σε ένα γνωστό σύστημα αυτόματης μετάφρασης για να μπορέσω να συγκρίνω τα δύο κείμενα και … ως εκ θαύματος… τα δύο κείμενα ήταν πανομοιότυπα!!!).

Bug idioms

Έκφραση Απόδοση
crazy as a betsy bug (or bedbag) θεότρελος
cute as a bug’s ear ζουζουνάκι (χαριτωμένο)
bug-eyed γουρλομάτης
to be bitten by (some kind of) bug κολλάω το μικρόβιο για κάτι (μεταφορικά)
to be as snug as a bug in a rug  χουχουλιάζω
to be bitten by the same bug κύλησε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι
to bug (sby) πρήζω (ενοχλώ)
to bug out την κάνω (φεύγω)
to put a bug in (sby’s) ear (about sthg) ψιθυρίζω (αποκαλύπτω κάτι σε κάποιον)
  Πηγή: metaphrasis-Θεσσαλονίκη

Cat idioms

ΕΚΦΡΑΣΗ ΑΠΟΔΟΣΗ
alley cat κεραμιδόγατος
cat burglar  λωποδύτης
(have a) cat nap λαγοκοιμάμαι
copycat αντιγραφέας
fraidy/ scaredy-cat φοβητσιάρης
as conceited as a barber’s cat ψωνάρα
as weak as a kitten αρρωστιάρης
a cat with nine lives επτάψυχος
a cat in gloves catches no mice αν δε βρέξεις κώλο ψάρια δεν τρως
a cat on a hot tin roof αεικίνητος
curiosity killed the cat μη φυτρώνεις εκεί που δε σε σπέρνουν
dead cat on the line κάτι πάει στραβά
the cat got sby’s tongue έχασε τη μιλιά του (από ντροπή)
to fight like cats and dogs τρώγονται σα τον σκύλο με τη γάτα
to grin like a Cheshire cat χαμογελάω πλατειά (ειρωνικά)
to let the cat out of the bag ξεφουρνίζω (μυστικό)
to look like sth the cat dragged in μοιάζω σα να με τραβούσαν σκύλοι
to play cat and mouse with sby παίζω με κάποιον σα τη γάτα με το ποντίκι
to put the cat among the pigeons βάζω τον λύκο να φυλάγει τα πρόβατα
to rain cats and dogs ρίχνει καρεκλοπόδαρα
there is not enough room to swing a cat πατείς με πατώ σε
there is more than one way to skin a cat το καλό το παλικάρι ξέρει κι άλλο μονοπάτι
when the cat’s away, the mice will play όταν λείπει η γάτα χορεύουν τα ποντίκια