preposition

Προθέσεις: Μπορούν να προδώσουν και τον καλύτερο μεταφραστή

Τα λεξικά ορίζουν την πρόθεση ως τη λέξη που καθορίζει – και συνήθως προηγείται – ένα ουσιαστικό ή μία αντωνυμία και εκφράζει τη σχέση του τελευταίου με μια άλλη λέξη ή όρο της πρότασης. Η ίδια η ετυμολογία της λέξης δίνει αποκαλύπτει τον ρόλο της: προ (=μπροστά) + τίθημι (=βάζω)
Στις φράσεις «το κουτί είναι πάνω στο τραπέζι», «αυτοί έφυγαν μετά την ταινία», «έτρεξαν προς την έξοδο», οι λέξεις πάνω, μετά και προς είναι προθέσεις και μάλιστα σχετικά απλές για τον μέσο ομιλητή.
Φανταστείτε, όμως, έναν Έλληνα φυσικό ομιλητή να μεταφράζει από τα ελληνικά προς τα αγγλικά – ιδίως εκφράσεις με προθέσεις που δεν συμπίπτουν στις δύο γλώσσες.
Το πως θα μεταφραστεί στα αγγλικά η έκφραση «σε περιμένω στο θέατρο» έχει να κάνει με το αν περιμένεις έξω από το θέατρο (at the theatre) ή μέσα στο θέατρο (in the theatre).
Οι ελληνικές προθέσεις όπως και οι αγγλικές, ορίζουν τις σχέσεις μεταξύ διαφορετικών αντικειμένων μέσα σε μια πρόταση, δηλώνοντας χρόνο, θέση και κίνηση. Καθώς δεν υπάρχει ακριβής μετάφραση μεταξύ των δύο αυτών γλωσσών, οι επιλογές είναι μάλλον περιορισμένες.
Ο Έλληνας (και κυρίως ο άπειρος) μεταφραστής που μεταφράζει προς τα αγγλικά μπορεί εύκολα να χάσει τις αποχρώσες διαφορές στο νόημα χρησιμοποιώντας λάθος πρόθεση. Π.χ.:
1. That’s fine by me (= δεν έχω αντίρρηση γι’ αυτό)
2. That’s fine with me (= συμφωνώ με αυτό)
3. That’s fine for me (= με βολεύει αυτό)
4. That sounds fine to me (= μου αρέσει αυτό σαν ιδέα)
Κάτι επίσης σημαντικό που θα πρέπει να προσέξει κανείς όταν μεταφράζει προς τα αγγλικά (κυρίως αν δεν είναι φυσικός ομιλητής) είναι τα ρήματα που ακολουθούνται από συγκεκριμένη πρόθεση καθώς και τα φραστικά ρήματα. Στις περιπτώσεις αυτές όχι μόνο η λάθος πρόθεση αλλά ακόμη και η λάθος θέση της σωστής πρόθεσης μπορεί να δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα. Άλλωστε, “This is the sort of English up with which I will not put”, όπως είναι και ο Τσόρτσιλ!